Krediyle alınan evin boşanma sırasında nasıl değerlendirileceği, evin ne zaman satın alındığı, kredi ödemelerinin hangi dönemde yapıldığı, peşinatın hangi kaynaktan karşılandığı ve taraflar arasındaki mal rejiminin ne zaman sona erdiği gibi birçok faktöre bağlıdır.
Bu nedenle krediyle alınan bir ev için boşanma sırasında doğrudan “ev yarı yarıya paylaşılır” demek doğru değildir. Mal rejiminin tasfiyesinde öncelikle taşınmazın edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğu, kredi ödemelerinin hangi kaynaklardan yapıldığı ve mal rejiminin sona erdiği tarih itibarıyla kredi borcunun ne durumda olduğu belirlenir.
Özellikle evlilik sırasında kredi taksitlerinin ödenmiş olması, diğer eş açısından katılma alacağı doğurabilecek önemli unsurlardan biridir.
Krediyle alınan ev boşanmada paylaşılır mı?
Kural olarak, evlilik devam ederken satın alınan ve edinilmiş mal niteliğinde bulunan bir taşınmaz, mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınır.
Ancak burada “evin paylaşılması” ifadesinin hukuken doğru anlaşılması gerekir. Boşanmada mal paylaşımı her zaman evin tapusunun iki eş arasında yarı yarıya geçirilmesi anlamına gelmez.
Mal rejiminin tasfiyesi sonucunda çoğu durumda eşlerden biri lehine bir katılma alacağı veya somut olayın özelliklerine göre değer artış payı alacağı ortaya çıkabilir.
Yani eşin hakkı doğrudan evin yarısının tapuda kendisine devredilmesi şeklinde olmayabilir. Mal rejiminden kaynaklanan alacak, kural olarak parasal bir alacaktır.
Krediyle alınan ev kimin olur?
Evin tapusu yalnızca eşlerden birinin adına kayıtlı olabilir. Ancak tapunun yalnızca bir eş adına olması, diğer eşin mal rejiminden kaynaklanan haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Örneğin ev eşlerden birinin adına kayıtlı ve evlilik sırasında alınmışsa, kredi ödemelerinin de önemli bölümü evlilik süresince ortak ekonomik kaynaklardan yapılmışsa, diğer eşin mal rejiminin tasfiyesi kapsamında alacak hakkı doğabilir.
Bu nedenle “tapuda benim adım yok, hiçbir hakkım yok” şeklindeki yaklaşım her olay bakımından doğru değildir.
Aynı şekilde “ev evlilik sırasında alındı, o halde evin yarısı otomatik olarak benimdir” şeklindeki yaklaşım da doğru değildir.
Hakların belirlenebilmesi için taşınmazın edinim tarihi, tapu kaydı, satış bedeli, peşinat, kredi miktarı, kredi taksitleri ve ödeme kaynakları birlikte değerlendirilmelidir.
Evin tapusu bir eşin üzerindeyse diğer eşin hakkı var mı?
Evin yalnızca bir eş adına kayıtlı olması, diğer eş açısından mal rejiminden kaynaklanan alacak hakkının bulunmasına engel değildir.
Ancak bu durum diğer eşin otomatik olarak taşınmazın maliki olduğu anlamına da gelmez.
Mal rejiminin tasfiyesinde önemli olan taşınmazın niteliği ve ekonomik değeridir. Eşlerden birinin edinilmiş mal niteliğindeki taşınmazı üzerinde diğer eşin kural olarak doğrudan mülkiyet hakkı değil, şartları oluşmuşsa tasfiyeden kaynaklanan kişisel alacak hakkı bulunur.
Bu nedenle krediyle alınan evin tapusu bir eşin üzerinde olsa bile, diğer eşin katılma alacağı veya somut olayın koşullarına göre değer artış payı alacağı gündeme gelebilir.
Boşanma davasında kredi borcu nasıl hesaplanır?
Krediyle alınan evlerde en önemli konulardan biri, boşanma davasının açıldığı tarihte kalan kredi borcudur.
Türk Medeni Kanunu bakımından mal rejimi, kural olarak boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. Bu nedenle mal rejiminin sona erdiği tarih, hesaplama bakımından kritik öneme sahiptir.
Örneğin bir ev 2.000.000 TL bedelle alınmış ve bunun 1.500.000 TL’si konut kredisiyle karşılanmış olabilir.
Boşanma davasının açıldığı tarihte kredi borcunun 1.000.000 TL olması hâlinde, taşınmazın tasfiyesinde yalnızca satış bedeline bakılması yeterli değildir. Kredi borcunun hangi tarihlerde ve hangi kaynaklarla ödendiğinin de hesaplamaya dahil edilmesi gerekir.
Yargıtay uygulamasında, krediyle alınan taşınmazlarda kredi geri ödemelerinin mal rejiminin devam ettiği döneme ve sonrasına isabet eden kısımlarının ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
Evlilik sırasında ödenen kredi taksitleri nasıl değerlendirilir?
Evlilik sırasında ödenen kredi taksitleri, taşınmazın mal rejimi bakımından değerlendirilmesinde önemlidir.
Kural olarak eşlerden birinin kişisel malı olduğu ispatlanamayan gelirleri edinilmiş mal kapsamında değerlendirilebilir. Bu nedenle kredi taksitlerinin evlilik süresince eşlerin edinilmiş mallarından ödenmesi hâlinde, taşınmazın tasfiyesinde bu ödemeler dikkate alınır.
Örneğin eşlerden biri çalışıyor, diğeri çalışmıyor olsa bile, yalnızca çalışan eşin maaşından kredi ödenmiş olması diğer eşin katılma alacağı ihtimalini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Katılma alacağında her zaman “krediyi hangi eş ödedi?” sorusu tek başına belirleyici değildir. Önemli olan ödemenin hangi malvarlığı niteliğindeki kaynaktan yapıldığıdır.
Yargıtay da edinilmiş mallardan yapılan ödemelerin, mal rejiminin tasfiyesinde hesaba katılması gerektiğini kabul etmektedir.
Boşanmadan sonra ödenen kredi taksitleri kime aittir?
Boşanma davasının açılmasından sonra yapılan kredi ödemeleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Çünkü mal rejimi kural olarak boşanma davasının açılmasıyla sona erer. Bu tarihten sonra eşlerden birinin kendi malvarlığından yaptığı kredi ödemeleri, önceki dönemde yapılan ödemelerle aynı şekilde değerlendirilmez.
Yargıtay’ın güncel kararlarında da mal rejiminin sona ermesinden sonraki kredi taksitlerinin kişisel maldan karşılanması hâlinde, şartları oluşuyorsa değer artış payı alacağının hesaplanabileceği belirtilmektedir.
Bu nedenle boşanma davası açıldıktan sonra krediyi tek başına ödeyen eşin, yaptığı ödemelerin niteliğine göre ayrıca talepte bulunabilmesi mümkündür.
Peşinatı eşlerden biri ödediyse ne olur?
Krediyle alınan evlerde yalnızca kredi taksitleri değil, peşinatın kaynağı da önemlidir.
Örneğin evin satın alınması sırasında 1.000.000 TL peşinat ödenmiş ve bu para eşlerden birinin evlilik öncesindeki birikiminden, mirastan veya kişisel malının satışından elde edilmiş olabilir.
Bu durumda söz konusu paranın kişisel maldan geldiğinin ispatlanması önem taşır.
Kişisel maldan yapılan katkının varlığı hâlinde, mal rejiminin tasfiyesinde denkleştirme ve somut olayın özelliklerine göre değer artış payı gibi hukuki sonuçlar gündeme gelebilir.
Bu nedenle banka hesap hareketleri, satış belgeleri, miras belgeleri, ödeme dekontları ve diğer finansal kayıtlar önem taşıyabilir.
Ev alınırken kişisel mal kullanıldıysa paylaşım nasıl yapılır?
Eşlerden birinin evlilik öncesinde sahip olduğu bir malın satılması ve elde edilen paranın krediyle alınan yeni evin satın alınmasında kullanılması hâlinde, bu paranın yeni taşınmaza nasıl yansıdığı araştırılır.
Burada yalnızca “bu para benim eski evimin satışından geldi” şeklindeki beyan yeterli olmayabilir. Paranın gerçekten hangi taşınmazın satın alınmasında kullanıldığının ve miktarının mümkün olduğunca belgelerle ortaya konulması gerekir.
Yargıtay kararlarında da kişisel mal iddiasının somut bilgi ve belgelerle desteklenmesinin ve banka hareketlerinin incelenmesinin önem taşıdığı görülmektedir.
Dolayısıyla kişisel maldan yapılan peşinat veya kredi ödemelerinin hesaplama dışında bırakılması otomatik bir sonuç değildir; kaynağın ve kullanım biçiminin ortaya konulması gerekir.
Krediyle alınan evde katılma alacağı nasıl hesaplanır?
Katılma alacağının hesabı, taşınmazın edinilmiş mal niteliği, mal rejiminin sona erdiği tarih, taşınmazın değeri, kredi borcu ve varsa kişisel mal katkıları dikkate alınarak yapılır.
Türk Medeni Kanunu’nun sistematiğinde artık değer, edinilmiş malların toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır. Diğer eş, şartları varsa bu artık değerin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahip olabilir.
Ancak krediyle alınan evlerde hesaplama çoğu zaman basit bir “evin bugünkü değerinin yarısı” hesabı değildir.
Örneğin;
- evin satın alma bedeli,
- peşinat miktarı,
- kredi miktarı,
- boşanma davası tarihindeki kalan kredi borcu,
- evlilik süresince ödenen kredi taksitleri,
- boşanma davasından sonra yapılan ödemeler,
- kişisel maldan yapılan katkılar,
- taşınmazın tasfiye bakımından esas alınacak değeri
birlikte değerlendirilir.
Yargıtay uygulamasında, taşınmazın krediyle alınması hâlinde kredi geri ödemelerinin dönem ve miktar bakımından incelenerek eşlerin alacaklarının buna göre belirlenmesi gerektiği kabul edilmektedir.
Boşanmada evin satılması zorunlu mudur?
Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi nedeniyle doğan alacağın hesaplanabilmesi için evin mutlaka satılması gerekmez.
Tasfiye sonucunda bir eş lehine parasal alacak doğabilir. Bu alacağın hesaplanmasında taşınmazın hukuki niteliği ve değerinin belirlenmesi önemlidir.
Kural olarak mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan hak, doğrudan taşınmazın yarısının mülkiyetinin diğer eşe geçirilmesi şeklinde değildir. Yargıtay da mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan hakkın kural olarak kişisel alacak hakkı niteliğinde olduğunu kabul etmektedir.
Bununla birlikte tarafların anlaşması, mahkemenin somut olayda vereceği karar ve taşınmazın hukuki durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Krediyle alınan evde tapu ve kredi borcu kimin üzerinde kalır?
Tapu ile kredi borcu aynı hukuki konu değildir.
Tapu kimin adına kayıtlıysa taşınmazın malikliği bakımından başlangıç noktası bu kayıttır. Ancak boşanma sonrasında mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacaklar ayrıca hesaplanabilir.
Kredi borcu bakımından ise kredi sözleşmesinin tarafları ve bankaya karşı borç ilişkisi önem taşır.
Bu nedenle “ev eşimin adına, kredi de onun adına; boşanınca benim hiçbir hakkım olmaz” veya “evin yarısı otomatik olarak bana geçer” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir.
Krediyle alınan evin paylaşımında hangi belgeler gerekir?
Krediyle alınan evin mal paylaşımında sağlıklı bir hesaplama yapılabilmesi için mümkün olduğunca kapsamlı belge toplanması önemlidir.
Özellikle şu belgeler önem taşıyabilir:
- Tapu kaydı
- Satış sözleşmesi
- Konut kredisi sözleşmesi
- Kredi ödeme planı
- Banka hesap hareketleri
- Kredi taksit dekontları
- Peşinat ödeme belgeleri
- Evin satın alma bedeline ilişkin belgeler
- Kişisel malın satışına ilişkin belgeler
- Miras veya bağış belgeleri
- Boşanma davasının açılış tarihini gösteren belgeler
- Taşınmazın değerine ilişkin ekspertiz veya bilirkişi raporları
Özellikle kişisel maldan katkı yapıldığı ileri sürülüyorsa, paranın kaynağının ve taşınmazın alımında kullanıldığının belgelenmesi önemlidir.
Krediyle alınan ev boşanmada nasıl paylaşılır? Örnek hesaplama
Örneğin eşlerden biri evlilik sırasında 4.000.000 TL değerinde bir ev satın almış olsun.
Bu ev için 1.000.000 TL peşinat ödenmiş, 3.000.000 TL konut kredisi kullanılmış ve boşanma davasının açıldığı tarihte kredi borcunun 1.500.000 TL’si kalmış olsun.
Bu durumda yalnızca “ev 4.000.000 TL, yarısı 2.000.000 TL” şeklinde bir hesaplama yapmak doğru olmaz.
Öncelikle peşinatın ve kredi ödemelerinin hangi malvarlığı kaynaklarından karşılandığı belirlenmelidir.
Peşinatın bir kısmı eşlerden birinin mirasından karşılanmışsa bu durum ayrıca değerlendirilir.
Kredi taksitlerinin evlilik sırasında edinilmiş mallardan ödenen kısmı ile boşanma davasından sonra yapılan ödemeler de birbirinden ayrılmalıdır.
Sonrasında taşınmazın tasfiyeye esas değeri ve borçlar dikkate alınarak katılma alacağı ve varsa değer artış payı bakımından hesaplama yapılır.
Dolayısıyla gerçek bir dosyada kesin alacak miktarı, belgeler ve bilirkişi incelemesi olmadan yalnızca taşınmazın tapu değerine bakılarak belirlenemez.
Krediyle alınan evde bilirkişi incelemesi neden önemlidir?
Krediyle alınan taşınmazların mal rejimi tasfiyesi, çoğu zaman teknik bir hesaplama gerektirir.
Bilirkişi incelemesinde;
- taşınmazın edinim tarihi,
- kredi miktarı,
- kredi taksitleri,
- ödeme tarihleri,
- boşanma davasının açıldığı tarih,
- mal rejiminin sona erdiği tarih,
- kişisel mal katkıları,
- taşınmazın değeri,
- kredi borcunun kalan kısmı
gibi birçok veri değerlendirilebilir.
Özellikle banka kayıtlarının incelenmesi, kredi ödemelerinin hangi hesaptan yapıldığının belirlenmesi ve kişisel mal iddialarının araştırılması hesaplamanın doğru yapılabilmesi bakımından önemlidir.
Aydın’da krediyle alınan ev boşanmada nasıl paylaşılır?
Aydın ve Efeler’de görülen boşanma ve mal rejiminin tasfiyesi davalarında da krediyle alınan ev bakımından aynı temel hukuki kurallar uygulanır.
Ancak her dosyanın hesaplaması farklı olabilir. Evin satın alınma tarihi, kredi sözleşmesi, kredi ödeme planı, banka hareketleri, peşinatın kaynağı ve boşanma davasının açıldığı tarih birlikte incelenmelidir.
Özellikle yüksek tutarlı konut kredilerinde, yalnızca tapu kaydının incelenmesi çoğu zaman yeterli değildir.
Krediyle alınan evin boşanma sonrasında nasıl değerlendirileceği konusunda hak kaybı yaşamamak için kredi ödeme belgelerinin, banka kayıtlarının ve taşınmaz belgelerinin korunması önemlidir.
Sonuç
Krediyle alınan evin boşanmada paylaşımı, evin kimin adına kayıtlı olduğundan ibaret değildir.
Evin ne zaman alındığı, kredi ödemelerinin ne zaman yapıldığı, kredi borcunun ne kadarının evlilik sırasında ödendiği, boşanma davasından sonra hangi eş tarafından ödeme yapıldığı, peşinatın kaynağı ve kişisel mal katkılarının bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle krediyle alınan evlerde mal paylaşımı hesabı her dosyanın kendi belgelerine göre yapılmalıdır.
Özellikle yüksek değerli taşınmazlarda kredi sözleşmesi, banka kayıtları, tapu belgeleri ve ödeme dekontlarının birlikte incelenmesi, mal rejiminin tasfiyesinden doğabilecek hakların doğru şekilde belirlenmesi açısından önemlidir.
SSS
Krediyle alınan ev boşanmada yarı yarıya paylaşılır mı?
Hayır. Evin otomatik olarak yarı yarıya paylaşılacağı söylenemez. Mal rejiminin tasfiyesinde taşınmazın niteliği, kredi borcu, yapılan ödemeler ve kişisel mal katkıları dikkate alınır.
Tapu eşimin adına kayıtlı, boşanınca evden hiç hak alamaz mıyım?
Tapunun yalnızca diğer eş adına olması, mal rejiminden kaynaklanan katılma alacağı hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak doğrudan evin yarısının mülkiyetinin kazanıldığı anlamına da gelmez.
Kredi taksitlerini sadece eşim ödedi. Ben yine de hak talep edebilir miyim?
Somut olayın özelliklerine göre evet. Ödemenin hangi malvarlığı kaynağından yapıldığı önemlidir. Evlilik sırasında edinilmiş mallardan yapılan ödemeler mal rejiminin tasfiyesinde dikkate alınabilir.
Boşanma davasından sonra kredi taksitlerini ben ödersem ne olur?
Mal rejiminin sona ermesinden sonraki ödemeler ayrıca değerlendirilir. Kişisel maldan yapılan ödemeler bakımından şartları varsa değer artış payı gibi alacaklar gündeme gelebilir.
Evin peşinatını evlenmeden önce biriktirdiğim para ile ödedim. Bu dikkate alınır mı?
Kişisel maldan yapılan katkının varlığı ve miktarı ispatlanabiliyorsa tasfiye hesabında dikkate alınabilir. Banka kayıtları ve ödeme belgeleri bu açıdan önemlidir.
Krediyle alınan evin satışını istemek zorunda mıyım?
Hayır. Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacak hakkının belirlenmesi için taşınmazın mutlaka satılması gerekmez.
Boşanmada kredi borcu da paylaşılır mı?
Kredi borcunun niteliği ve hangi döneme ilişkin olduğu tasfiye hesabında dikkate alınır. Ancak bankaya karşı kredi borcunun kimin üzerinde olduğu ile eşler arasındaki mal rejimi hesabı birbirinden farklı hukuki konulardır.
Krediyle alınan evin değeri nasıl belirlenir?
Somut olayın özelliklerine göre taşınmazın tasfiyeye esas değeri bilirkişi incelemesiyle belirlenebilir. Kredi borcu ve kişisel mal katkıları da hesaplamada ayrıca dikkate alınır.
Aydın’da krediyle alınan ev için mal paylaşımı davası açılabilir mi?
Şartları varsa mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağı ve diğer ilgili alacaklar talep edilebilir. Görevli ve yetkili mahkeme ile dava türü somut dosyaya göre belirlenmelidir.