Eşlerden birinin ortak konuttan ayrılması, boşanma davalarında sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biridir.
Özellikle eşlerden biri evi terk ederek ailesinin yanına gider, başka bir eve taşınır veya uzun süre ortak konuta dönmezse diğer eş tarafından bu durum “terk” veya “kusurlu davranış” olarak ileri sürülebilir.
Ancak evden ayrılan eşin her durumda kusurlu olduğu söylenemez.
Çünkü boşanma hukukunda önemli olan yalnızca eşin ortak konuttan ayrılmış olması değildir. Ayrılmanın hangi nedenle gerçekleştiği, ortak konutta kalmanın eş açısından katlanılması beklenemeyecek bir durum oluşturup oluşturmadığı ve diğer eşin davranışlarının ayrılmaya neden olup olmadığı da değerlendirilir.
Örneğin şiddet, tehdit, ağır hakaret veya ortak konutta yaşamayı çekilmez hale getiren başka davranışlar nedeniyle evden ayrılan eşin durumu, hiçbir haklı neden olmaksızın ortak yaşamı terk eden eşten farklıdır.
Bunun yanında Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesinde ayrıca terk nedeniyle boşanma özel olarak düzenlenmiştir. Bu davanın kabulü için yalnızca eşin evden ayrılmış olması yeterli değildir. Kanunda öngörülen süre ve ihtar gibi şartların da gerçekleşmesi gerekir.
Evi Terk Eden Eş Her Zaman Kusurlu mudur?
Hayır.
Bir eşin ortak konuttan ayrılmış olması tek başına o eşin boşanmada kusurlu olduğunu göstermez.
Mahkeme tarafından ayrılmanın nedeni ve koşulları değerlendirilir.
Örneğin;
- Eşinden fiziksel şiddet gören kişinin güvenliği için evden ayrılması,
- Ölüm veya ciddi zarar verme tehdidi nedeniyle ortak konutu terk etmesi,
- Ağır hakaret ve baskı nedeniyle ayrı yaşamaya başlaması,
- Diğer eş tarafından ortak konuttan kovulması,
- Diğer eşin eve dönmesini engellemesi,
- Ortak konutta yaşamasının fiilen mümkün olmaması
gibi durumlarda ayrılmanın haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığı ayrıca incelenir.
Buna karşılık herhangi bir haklı neden bulunmaksızın, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerden uzaklaşma amacıyla ortak yaşamı terk etmek farklı değerlendirilebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da TMK m. 164 bakımından terk kavramının yalnızca fiziksel olarak evden ayrılmaktan ibaret olmadığını; ayrılmanın amacı ve haklı bir sebebe dayanıp dayanmadığının önem taşıdığını belirtmektedir.
Evi Terk Etmek Boşanma Sebebi midir?
Evi terk etmek, somut olayın özelliklerine göre boşanma davasında kusur vakıası olarak ileri sürülebileceği gibi, kanundaki şartların oluşması halinde terk nedeniyle boşanma davasına da konu olabilir.
TMK m. 164’e göre eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk etmiş veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemişse ve kanunda öngörülen diğer şartlar gerçekleşmişse terk edilen eş boşanma davası açabilir.
Ancak bunun için yalnızca:
“Eşim evden gitti.”
demek yeterli değildir.
Terk nedeniyle boşanma davası özel şartlara bağlıdır.
Terk Nedeniyle Boşanma İçin Kaç Ay Beklemek Gerekir?
TMK m. 164 uyarınca terk nedeniyle boşanma davasının açılabilmesi için ayrılığın en az altı ay sürmüş ve devam ediyor olması gerekir.
Ayrıca kanunda düzenlenen ihtar mekanizmasının da işletilmesi gerekir.
Davaya hakkı olan eşin talebi üzerine hâkim, terk eden eşe ortak konuta dönmesi için iki aylık süre verir ve dönmemesi halinde doğacak sonuçlar konusunda uyarır.
Kanun ayrıca ihtarın, altı aylık sürenin dördüncü ayı bitmeden istenemeyeceğini ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamayacağını düzenlemektedir.
Dolayısıyla terk nedeniyle boşanma bakımından dört ay, altı ay ve iki aylık sürelerin birbirinden ayrılması gerekir.
Evi Terk Eden Eşe İhtar Göndermek Zorunlu mu?
Terk nedeniyle boşanma davası bakımından kural olarak kanundaki ihtar mekanizmasının yerine getirilmesi gerekir.
İhtarın amacı, terk eden eşe ortak konuta dönmesi gerektiğini bildirmek ve dönmemesinin boşanma bakımından doğuracağı sonuçlar konusunda uyarmaktır.
Yargıtay, terk nedeniyle boşanma davalarının diğer boşanma sebeplerinden farklı olarak sıkı maddi ve şekli şartlara bağlı olduğunu vurgulamaktadır.
Bu nedenle yalnızca noter aracılığıyla gönderilen herhangi bir “eve dön” mesajı veya telefon görüşmesi ile TMK m. 164’teki ihtar şartının kendiliğinden yerine geldiği kabul edilmemelidir.
Evi Terk Eden Eşin Haklı Nedeni Varsa Ne Olur?
Eşin ortak konuttan ayrılmasının haklı bir nedene dayanması, terk iddiası bakımından büyük önem taşıyabilir.
Örneğin eşin;
- fiziksel şiddete maruz kalması,
- ciddi şekilde tehdit edilmesi,
- ağır hakaretlere uğraması,
- ortak konuttan kovulması,
- diğer eş tarafından eve alınmaması,
- güvenliğinin tehlikede olması
gibi durumlarda evi terk etmesinin nedeni ayrıca değerlendirilmelidir.
Burada önemli olan, yalnızca “evden ayrıldım” veya “evden ayrıldı” şeklindeki sonuca değil, ayrılmaya neden olan olaylara bakılmasıdır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, terk nedeniyle boşanma bakımından eşin ortak konuta dönmemesinin haklı bir nedene dayanıp dayanmadığının önem taşıdığını kabul etmektedir.
Şiddet Gören Eş Evden Ayrılırsa Kusurlu Olur mu?
Şiddet gördüğü için ortak konuttan ayrılan eş bakımından otomatik olarak kusur kabulü yapılamaz.
Örneğin eşinin fiziksel şiddetine maruz kalan bir kişinin güvenliğini sağlamak amacıyla çocuklarıyla birlikte ailesinin yanına gitmesi ile hiçbir neden olmaksızın ortak yaşamı terk etmesi aynı şekilde değerlendirilemez.
Bu nedenle boşanma davasında yalnızca:
“Davalı evi terk etti.”
şeklindeki iddia yeterli olmayabilir.
Eşin neden ayrıldığı ve ayrılmaya neden olan olayların ispatı önemlidir.
Bu noktada kolluk başvuruları, sağlık raporları, tanık anlatımları, mesajlar ve hukuka uygun şekilde elde edilmiş diğer deliller önem taşıyabilir.
Eşini Evden Kovmak Terk Sayılır mı?
Eşlerden birinin diğerini ortak konutu terk etmeye zorlaması, TMK m. 164 bakımından özel olarak düzenlenmiştir.
Kanun, diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eşin de terk etmiş sayılacağını açıkça düzenlemektedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da bu düzenlemeye dikkat çekerek, terk eden eş kavramının yalnızca fiziksel olarak evden ayrılan eşten ibaret olmadığını belirtmektedir.
Bu nedenle eşini evden kovup daha sonra:
“Evi kendisi terk etti, kusurlu olan odur.”
demek her durumda hukuken geçerli bir sonuç doğurmaz.
Eşin Eve Dönmesini Engellemek Kusur Olur mu?
Eşin ortak konuta dönmesini haklı bir sebep olmaksızın engellemek de hukuken önem taşıyabilir.
Örneğin eşin anahtarının değiştirilmesi, eve alınmaması veya ortak konuta dönmesinin fiilen engellenmesi gibi davranışların hangi koşullarda gerçekleştiği incelenebilir.
Burada da olayın tamamı değerlendirilmelidir.
Yargıtay uygulamasında, eşin ortak konuta dönmesini engelleyen davranışların TMK m. 164 kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
Evi Terk Eden Eş Sonradan Eve Dönerse Ne Olur?
Eşin ortak konuta dönmesi, terk iddiasının hangi hukuki sebebe dayandığına ve olayın diğer koşullarına göre değerlendirilir.
Özellikle terk nedeniyle boşanma davasında kanunun aradığı şartların gerçekleşip gerçekleşmediği önemlidir.
Bunun yanında tarafların tekrar bir araya gelmesi, evlilik birliğinin devam ettirilmesi yönünde irade ortaya koymaları veya sonradan yaşanan olaylar, genel boşanma davasındaki kusur değerlendirmesinde de dikkate alınabilir.
Bu nedenle “eve geri döndü, artık hiçbir şekilde kusurlu sayılamaz” şeklinde otomatik bir sonuç da çıkarılamaz.
Evi Terk Eden Eş Nafaka İsteyebilir mi?
Evi terk eden eşin nafaka hakkı, yalnızca evi terk etmiş olup olmadığına göre belirlenmez.
Özellikle tedbir nafakası ve yoksulluk nafakası bakımından kanunun aradığı şartlar ile tarafların ekonomik durumları ve kusur durumları ayrıca değerlendirilir.
Eşin ortak konuttan ayrılmasının haklı bir nedene dayanıp dayanmadığı da somut olay bakımından önem taşıyabilir.
Bu nedenle:
“Evi terk eden eş hiçbir şekilde nafaka alamaz.”
şeklindeki genelleme doğru değildir.
Evi Terk Eden Eş Tazminat İsteyebilir mi?
Maddi ve manevi tazminat taleplerinde de yalnızca “evi terk etmiş olmak” üzerinden otomatik sonuç çıkarılamaz.
TMK m. 174 kapsamında tazminat taleplerinde boşanmaya neden olan olaylardaki kusur durumu, kişilik hakkına saldırı ve diğer kanuni şartlar değerlendirilir.
Dolayısıyla evi terk eden eşin ayrılmasına hangi olayların neden olduğu önemlidir.
Örneğin şiddet veya ağır hakaret nedeniyle ortak konuttan ayrılan eş ile hiçbir haklı neden olmaksızın ortak yaşamı terk eden eşin tazminat bakımından durumunun aynı olması gerekmez.
Evi Terk Eden Eş Velayeti Kaybeder mi?
Hayır.
Bir eşin ortak konuttan ayrılmış olması, tek başına velayetin otomatik olarak diğer eşe verilmesi sonucunu doğurmaz.
Velayet değerlendirmesinde temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır.
Çocuğun kimin yanında kaldığı, ebeveynlerin çocuğa yönelik tutumları, bakım ve eğitim koşulları, çocuğun ihtiyaçları ve somut olayın diğer özellikleri değerlendirilir.
Bu nedenle “evi terk eden anne velayeti kaybeder” veya “evi terk eden baba velayeti alamaz” şeklinde kesin bir kural bulunmamaktadır.
Evi Terk Eden Eş Kusurlu Sayılırsa Ne Olur?
Evi terk etme davranışının somut olayda kusurlu bir davranış olarak kabul edilmesi halinde, boşanmaya neden olan olaylardaki kusur değerlendirmesine etkisi olabilir.
Kusur durumu özellikle;
- boşanma talebi,
- maddi tazminat,
- manevi tazminat,
- yoksulluk nafakası
gibi boşanmanın fer’î sonuçları bakımından önem taşıyabilir.
Ancak kusur değerlendirmesi yalnızca tek bir olay üzerinden yapılmaz.
Tarafların evlilik süresince gerçekleştirdiği ve ispatlanan diğer davranışlar da birlikte değerlendirilir.
Evi Terk Eden Eşin Geri Dönmemesi Kusur mudur?
Haklı bir neden olmaksızın ortak konuta dönmemek, somut olayın özelliklerine göre kusur değerlendirmesine konu olabilir.
Ancak eşin dönmemesinin haklı bir nedeni varsa durum farklıdır.
Örneğin eşin şiddet gördüğü bir ortak konuta güvenlik endişesi nedeniyle dönmemesi ile hiçbir haklı neden olmadan ortak konuta dönmemesi aynı şekilde değerlendirilemez.
Terk nedeniyle boşanma bakımından da kanun, eşin haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemesini aramaktadır.
Evi Terk Etmek ile Terk Nedeniyle Boşanma Aynı Şey midir?
Hayır.
Bu ayrım özellikle önemlidir.
Evi terk etmek, boşanma davasında bir kusur vakıası olarak ileri sürülebilir.
Terk nedeniyle boşanma ise TMK m. 164’te düzenlenmiş özel ve mutlak boşanma sebebidir ve kanunun öngördüğü özel şartların gerçekleşmesi gerekir.
Yargıtay da terk nedeniyle boşanma davalarında dava şartları ve yargılama usulünün özel nitelikte olduğunu belirtmektedir.
Dolayısıyla eşin iki ay, üç ay veya birkaç ay önce evi terk etmiş olması, tek başına TMK m. 164 kapsamında terk nedeniyle boşanma davasının koşullarının oluştuğu anlamına gelmez.
Evi Terk Eden Eşe Karşı Hangi Deliller Kullanılabilir?
Eşin ortak konutu terk ettiği ve bunun hangi koşullarda gerçekleştiği çeşitli delillerle ortaya konulabilir.
Somut olayın özelliklerine göre;
- tanık anlatımları,
- mesajlaşmalar,
- WhatsApp yazışmaları,
- Instagram yazışmaları,
- kolluk kayıtları,
- sağlık raporları,
- kira sözleşmeleri,
- adres kayıtları,
- ortak konutun anahtarının değiştirilmesine ilişkin belgeler,
- ihtarname,
- fotoğraf ve videolar,
- hukuka uygun şekilde elde edilmiş elektronik deliller
değerlendirilebilir.
Ancak delilin varlığı kadar hangi vakıayı ispat ettiği de önemlidir.
Örneğin bir mesaj eşin evden ayrıldığını gösterebilir; fakat neden ayrıldığını tek başına göstermeyebilir.
Evi Terk Eden Eş “Beni O Çıkardı” Diyorsa?
Bu durumda ayrılmanın gerçek nedeni araştırılır.
Eşin gerçekten kendi isteğiyle mi ayrıldığı, yoksa diğer eşin davranışları nedeniyle mi ortak konutu terk etmek zorunda kaldığı önem taşır.
Örneğin eşin;
“Beni dövdü, bu nedenle çocuklarımla birlikte ailemin yanına gittim.”
şeklindeki savunması varsa, yalnızca evden ayrılma olgusuna bakılarak kusur belirlenmesi doğru olmayabilir.
Şiddet veya tehdit iddiasının ayrıca delillerle desteklenmesi gerekebilir.
Aydın ve Efeler’de Evi Terk Eden Eş Kusurlu Sayılır mı?
Aydın ve Efeler’de görülen boşanma davalarında da evi terk etmenin kusur oluşturup oluşturmadığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Özellikle dava dilekçesinde;
“Davalı ortak konutu terk etmiştir.”
şeklindeki soyut bir anlatım yerine;
- ortak konutun ne zaman terk edildiği,
- ayrılmaya hangi olayın neden olduğu,
- eşin geri dönüp dönmediği,
- geri dönmemesinin nedeni,
- tarafların bu süreçteki davranışları,
- varsa ihtar süreci
açık şekilde ortaya konulmalıdır.
Terk nedeniyle boşanma düşünülüyorsa TMK m. 164’teki süre ve ihtar şartlarının ayrıca incelenmesi gerekir.
Aydın ve Efeler’de devam eden bir boşanma dosyasında evi terk etme olayının kusur bakımından sonucu, dosyadaki diğer deliller ve tarafların karşılıklı davranışlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evi terk eden eş otomatik olarak kusurlu mudur?
Hayır. Evi terk etmenin nedeni ve koşulları önemlidir. Haklı bir nedenle ortak konuttan ayrılan eşin durumu farklı değerlendirilebilir.
Evi terk eden kadın kusurlu sayılır mı?
Cinsiyete göre farklı bir kural yoktur. Kadının veya erkeğin evi terk etmesinin nedeni ve olayın koşulları değerlendirilir.
Evi terk eden erkek kusurlu sayılır mı?
Her durumda değil. Haklı bir neden bulunup bulunmadığı ve diğer eşin davranışları değerlendirilir.
Şiddet nedeniyle evi terk eden eş kusurlu olur mu?
Sırf ortak konuttan ayrıldığı için kusurlu kabul edilmesi gerekmez. Şiddetin varlığı ve ayrılmanın bu olayla bağlantısı ayrıca değerlendirilir.
Eşimi evden kovdum, sonra “evi terk etti” diyebilir miyim?
Eşini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı neden olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eşin de TMK m. 164 kapsamında terk etmiş sayılabileceği kanunda düzenlenmiştir.
Evi terk eden eş nafaka alamaz mı?
Evi terk etmek tek başına nafaka hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Nafakanın türüne ve kanuni şartlarına göre ayrıca değerlendirme yapılır.
Evi terk eden eş velayeti kaybeder mi?
Hayır. Velayet bakımından çocuğun üstün yararı esas alınır. Evi terk etmiş olmak tek başına velayetin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.
Terk nedeniyle boşanma davası açmak için ne kadar beklemek gerekir?
TMK m. 164 kapsamında ayrılığın en az altı ay sürmesi ve devam etmesi, ayrıca kanundaki ihtar şartlarının yerine getirilmesi gerekir. İhtar, altı aylık sürenin dördüncü ayı bitmeden istenemez; ihtardan sonra da iki ay geçmeden dava açılamaz.
Eşim evi terk etti ama boşanma davası açmadı. Ben boşanabilir miyim?
Eşin evi terk etmiş olması, tek başına sizin mutlaka TMK m. 164 kapsamında dava açabileceğiniz anlamına gelmez. Terk nedeniyle boşanmanın özel şartlarının veya başka bir boşanma sebebinin oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekir.
Sonuç
Evi terk eden eş her durumda kusurlu sayılmaz.
Boşanma davasında önemli olan yalnızca eşin ortak konuttan ayrılmış olması değil, neden ayrıldığı, ayrılmaya diğer eşin davranışlarının sebep olup olmadığı ve ortak konuta dönmemenin haklı bir nedene dayanıp dayanmadığıdır.
Özellikle şiddet, tehdit, ağır hakaret veya eşin ortak konuttan kovulması gibi durumlarda evi terk eden eşin kusur durumu farklı değerlendirilebilir.
Bunun yanında TMK m. 164’te düzenlenen terk nedeniyle boşanma, sıradan bir “evi terk etme” olayından farklıdır. Altı aylık ayrılık, ihtar ve ihtardan sonra iki aylık süre gibi kanuni şartların yerine getirilmesi gerekir.
Bu nedenle Aydın ve Efeler’de görülen bir boşanma davasında evi terk etme vakıası değerlendirilirken, yalnızca “kim evden çıktı?” sorusuna değil, “Neden çıktı ve tarafların bu noktaya gelmesine hangi davranışlar neden oldu?” sorusuna odaklanmak gerekir.