Boşanma sürecinde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, düğünde takılan altın ve diğer ziynet eşyalarının kime ait olduğu ve eşlerden biri tarafından alınan takıların nasıl geri alınacağıdır.
Bilezik, çeyrek altın, yarım altın, tam altın, ata lira, kolye, küpe, yüzük ve benzeri takılar hakkında boşanma sırasında ziynet alacağı gündeme gelebilir.
Ancak günümüzde “düğünde takılan bütün altınlar kadına aittir” şeklinde genel bir kabul üzerinden hareket etmek doğru değildir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 4 Nisan 2024 tarihli kararıyla daha önceki uygulamasından ayrılarak ziynetlerin aidiyetinde takının niteliği, kime takıldığı, taraflar arasındaki anlaşma ve örf-adet gibi unsurların dikkate alınması gerektiğini ortaya koymuştur.
Bu nedenle ziynet eşyası uyuşmazlıklarında somut olayın özellikleri ve düğünde gerçekleşen takı merasimi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Boşanmada ziynet eşyaları kimindir?
Ziynet eşyalarının kime ait olduğunun belirlenmesinde öncelikle eşyanın niteliği ve kime özgülendiği değerlendirilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 220. maddesinde yalnızca kişisel kullanıma yarayan eşyalar kişisel mal kapsamında düzenlenmiştir. Yargıtay da ziynet eşyalarının kişisel mal niteliği ve aidiyeti konusunda bu düzenlemeyi dikkate almaktadır.
Ancak düğünde takılan her takının otomatik olarak kadına veya erkeğe ait olduğu söylenemez.
Özellikle 2024 yılında verilen Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2023/5704 Esas, 2024/2402 Karar sayılı kararında, önceki uygulamanın değiştirildiği görülmektedir.
Bu yeni yaklaşım bakımından;
- Takının kime takıldığı,
- Takının kadın veya erkek kullanımına özgü olup olmadığı,
- Tarafların takıların kime ait olacağı konusunda anlaşma yapıp yapmadıkları,
- Düğünün yapıldığı yerdeki örf ve adet,
- Takının niteliği,
- Takının sonradan kimin elinde bulunduğu
gibi hususlar önem taşır.
Dolayısıyla ziynet eşyalarının aidiyeti her dosyada aynı şekilde belirlenmez.
Düğünde takılan altınlar kime ait olur?
Düğünde takılan altınların aidiyeti konusunda 2024 yılındaki Yargıtay içtihat değişikliği özellikle önemlidir.
Yargıtay’ın yeni yaklaşımında, taraflar arasında farklı bir anlaşma bulunmadığı ve yerel örf ve adet de ispatlanamadığı takdirde, takının niteliği ve takıldığı kişi dikkate alınmaktadır. Kadın veya erkeğe özgü nitelikteki takılar bakımından da bu özellik önem taşımaktadır.
Bu nedenle “düğünde takılan bütün altınlar kadının malıdır” şeklindeki eski genel yaklaşımın 2026 yılında güncel uygulama olarak kullanılması doğru değildir.
Örneğin yalnızca erkeğin kullanımına özgü olduğu kabul edilebilecek bir takı bakımından farklı bir değerlendirme yapılabilirken, kadın kullanımına özgü bir bilezik bakımından farklı sonuç ortaya çıkabilir.
Bunun yanında yöresel örf ve adet iddiası varsa bunun da somut delillerle ortaya konulması gerekebilir.
Kadına takılan ziynet eşyaları kime ait olur?
Kadına takılan bilezik, kolye, küpe veya benzeri ziynetlerin aidiyeti belirlenirken yalnızca “kadına takılmış olması” değil, güncel Yargıtay yaklaşımındaki diğer kriterler de değerlendirilmelidir.
Özellikle ziynet eşyanın kadın kullanımına özgü niteliği, düğünde kime takıldığı ve taraflar arasındaki anlaşma önem taşır.
Bu nedenle bir ziynet alacağı davasında yalnızca düğün fotoğraflarının sunulması değil, hangi takının kim tarafından takıldığı ve takıların daha sonra ne olduğu konusunda da açıklama yapılması önemlidir.
Erkeğe takılan altınlar kime ait?
Erkeğe takılan ziynet eşyaları bakımından da 2024 tarihli Yargıtay içtihat değişikliği dikkate alınmalıdır.
Önceki uygulamada düğünde takılan ziynetlerin tamamının kadına ait olduğu yönünde daha geniş bir yaklaşım bulunurken, güncel yaklaşımda takının kime takıldığı ve takının niteliği önem kazanmıştır.
Bu nedenle erkeğe takılan bir takının doğrudan kadına ait olduğu sonucuna her dosyada ulaşılması mümkün değildir.
Somut olayda örf ve adet, tarafların anlaşması, takının niteliği ve diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir.
Ziynet eşyaları eş tarafından alınmışsa ne olur?
Eşlerden birinin diğer eşe ait ziynetleri alması, saklaması, kullanması veya bozdurması halinde ziynet alacağı gündeme gelebilir.
Burada önemli olan husus, öncelikle talep edilen ziynetlerin gerçekten mevcut olduğunun ve bunların diğer eşin eline geçtiğinin ispatlanmasıdır.
Yargıtay kararlarında ziynet alacağı bakımından ispat meselesi ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır. Güncel kararlarda da ziynetlerin varlığı, niteliği, miktarı ve hangi eşin elinde bulunduğu konusunda delillerin değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir.
Ziynet eşyaları bozdurulmuşsa geri alınabilir mi?
Düğünde takılan altınların evlilik sırasında bozdurulmuş olması, tek başına ziynet alacağı talebini ortadan kaldırmaz.
Ancak altınların;
- Kimin tarafından bozdurulduğu,
- Hangi amaçla bozdurulduğu,
- Bozdurma konusunda diğer eşin rızasının bulunup bulunmadığı,
- Elde edilen paranın nerede kullanıldığı,
- Takıların daha sonra geri verilip verilmediği
gibi hususlar önemlidir.
Örneğin ziynetlerin aile ihtiyaçları için diğer eşin rızasıyla kullanıldığı iddiası ile ziynetlerin zorla alınıp iade edilmediği iddiası aynı şekilde değerlendirilmez.
Bu nedenle dava dilekçesinde yalnızca “altınlarım alındı” şeklinde genel bir anlatım yerine, olayın nasıl gerçekleştiğinin mümkün olduğunca somutlaştırılması önemlidir.
Düğün takıları nasıl geri alınır?
Ziynet eşyalarının aynen mevcut olması halinde aynen iade talep edilebilir.
Ziynetlerin artık mevcut olmaması veya aynen iadenin mümkün olmaması halinde ise şartlarına göre bedelinin tahsili talep edilebilir.
Nitekim Yargıtay kararlarında da ziynet eşyalarının aynen iadesinin mümkün olmaması halinde bedelinin tahsili yönündeki talepler incelenmektedir.
Bu nedenle dava açılırken ziynetlerin;
- Cinsi,
- Sayısı,
- Ayarı,
- Gramı,
- Niteliği,
- Varsa yaklaşık değeri
mümkün olduğunca açık şekilde belirtilmelidir.
Örneğin “düğünde takılan altınlarım” şeklindeki belirsiz bir anlatım yerine, biliniyorsa “8 adet çeyrek altın, 3 adet tam altın, 2 adet 22 ayar bilezik” gibi somutlaştırılmış bir anlatım ispat bakımından daha sağlıklı olacaktır.
Ziynet eşyalarının ispatı nasıl yapılır?
Ziynet alacağı davalarında ispat konusu büyük önem taşır.
Düğün fotoğrafları, düğün videoları, tanık anlatımları, takı merasimine ilişkin görüntüler, mesajlaşmalar, banka kayıtları ve olayın niteliğine göre diğer hukuka uygun deliller değerlendirilebilir.
Yargıtay uygulamasında ziynetlerin cins, sayı, nitelik ve miktarının belirlenmesi ile bunların diğer eşin elinde bulunduğunun ortaya konulması önem taşımaktadır.
Bu nedenle dava açılmadan önce mevcut delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.
Düğün videosu ve fotoğrafları delil olur mu?
Düğün fotoğrafları ve video kayıtları ziynet eşyalarının tespitinde önemli deliller arasında olabilir.
Özellikle hangi takının kime takıldığını gösteren görüntüler, takıların cinsi ve miktarının belirlenmesine yardımcı olabilir.
Ancak fotoğraf veya video kaydında görünmeyen bir ziynet eşyasının yalnızca iddia edilmesi halinde ayrıca başka delillerin değerlendirilmesi gerekebilir.
Bu nedenle düğün görüntülerinin tamamının korunması ve yalnızca birkaç fotoğraf üzerinden değerlendirme yapılmaması önemlidir.
Tanıklarla ziynet eşyaları ispatlanabilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre tanık anlatımları da ziynet alacağı uyuşmazlığında önem taşıyabilir.
Özellikle düğünde bulunan kişiler;
- Hangi takıların takıldığını,
- Takıların kime takıldığını,
- Takıların kim tarafından toplandığını,
- Eşlerden birinin takıları alıp almadığını,
- Takıların daha sonra ne olduğunu
konusunda bilgi sahibi olabilir.
Ancak tanık anlatımlarının diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Ziynet eşyaları boşanma davasında talep edilebilir mi?
Ziynet alacağı, boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi somut olayın usulî durumuna göre ayrı bir dava konusu da olabilir.
Yargıtay kararlarında ziynet alacağının boşanma davasından bağımsız olarak da talep edilebileceği kabul edilmektedir.
Bu nedenle boşanma davası açılırken ziynet eşyaları bakımından ayrıca talepte bulunulup bulunulmayacağı, mevcut deliller ve diğer taleplerle birlikte değerlendirilmelidir.
Ziynet alacağı davasında zamanaşımı var mı?
Ziynet alacağı bakımından zamanaşımı konusu ayrıca değerlendirilmelidir.
Yargıtay’ın bir kararında ziynet eşyası alacağının boşanmaya bağlı bir hak olmadığı, kural olarak alacağın muaccel hale gelmesi ve Türk Borçlar Kanunu’ndaki zamanaşımı hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir. Aynı kararda TBK m. 146 uyarınca genel zamanaşımı süresi ve evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirlerinden olan alacaklarında zamanaşımının işlememesine ilişkin TBK m. 153/3 düzenlemesi ele alınmıştır.
Bu nedenle boşanmanın üzerinden uzun zaman geçmişse dahi doğrudan “artık talep edilemez” veya “kesinlikle zamanaşımına uğramıştır” şeklinde değerlendirme yapılmamalıdır. Somut olayın tarihi ve alacağın ne zaman talep edilebilir hale geldiği incelenmelidir.
Ziynet eşyaları için ne kadar alacak talep edilir?
Ziynet alacağı hesaplanırken dava konusu edilen takıların cinsi, miktarı, ayarı, gramı ve değerinin belirlenmesi gerekir.
Aynen iadenin mümkün olmaması halinde bedel hesabı gündeme gelebilir.
Bu aşamada bilirkişi incelemesi yapılması ve ziynetlerin niteliğine göre değerinin belirlenmesi söz konusu olabilir. Yargıtay’ın güncel kararlarında da ziynet alacağının bilirkişi incelemesiyle hesaplandığı dosyalar bulunmaktadır.
Bu nedenle dava açarken yalnızca toplam bir rakam yazılması yerine, mümkün olduğu ölçüde hangi ziynetlerin talep edildiğinin tek tek gösterilmesi önemlidir.
Aydın ve Efeler’de ziynet alacağı davası
Aydın ve Efeler’de açılacak boşanma ve ziynet alacağı davalarında da temel hukuki kurallar aynıdır. Ancak her dosyada düğün takılarının niteliği, takıların kime takıldığı, tarafların anlaşmaları, yöresel örf ve adet iddiaları ve mevcut deliller farklı olabilir.
Özellikle 2024 yılında Yargıtay tarafından ziynet eşyalarının aidiyetine ilişkin yaklaşımın değiştirilmiş olması nedeniyle, eski karar veya internet içeriklerine dayanarak “düğünde takılan her altın kadına aittir” şeklinde kesin bir sonuca ulaşmak doğru değildir.
Dava öncesinde düğün fotoğraf ve videolarının, tanıkların, mesajların ve ziynetlerin cins ve miktarını gösteren diğer belgelerin değerlendirilmesi gerekir.
Sonuç
Boşanmada ziynet eşyalarının kime ait olduğu, yalnızca takının düğünde kimin üzerine takıldığına bakılarak her olayda aynı şekilde belirlenmez.
Özellikle Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 4 Nisan 2024 tarihli 2023/5704 Esas, 2024/2402 Karar sayılı kararı sonrasında ziynet eşyalarının aidiyetine ilişkin değerlendirmede takının niteliği, kime takıldığı, tarafların anlaşması ve örf-adet gibi unsurlar önem kazanmıştır.
Ziynet eşyalarının geri alınabilmesi için ise öncelikle talep edilen takıların varlığı, aidiyeti ve diğer eşin elinde bulunduğu veya iade edilmediği hususlarının somut olayın özelliklerine göre ortaya konulması gerekir.
Bu nedenle boşanma sürecinde düğün takıları bakımından hak kaybı yaşamamak için mevcut delillerin dava açılmadan önce dikkatli şekilde değerlendirilmesi önemlidir.
SSS
Boşanmada düğün altınları kimin olur?
Düğün altınlarının aidiyeti somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Takının kime takıldığı, takının niteliği, tarafların anlaşması ve örf-adet gibi hususlar dikkate alınabilir.
Düğünde takılan bütün altınlar kadının mıdır?
Hayır. Yargıtay’ın 2024 yılında verdiği karar sonrasında önceki genel yaklaşım değiştirilmiştir. Her ziynet eşyasının aidiyeti somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.
Eşim düğün altınlarımı aldı, geri vermiyor. Ne yapabilirim?
Şartları varsa ziynet alacağı talep edilebilir. Ziynetlerin aynen iadesi veya aynen mümkün değilse bedelinin tahsili talep edilebilir.
Boşanma davasında ziynet eşyaları istenebilir mi?
Evet. Somut olayın usulî durumuna göre boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir dava kapsamında ziynet alacağı ileri sürülebilir.
Düğün fotoğrafları altınları ispatlar mı?
Düğün fotoğrafları ve video kayıtları, hangi takıların takıldığının ve kime takıldığının belirlenmesinde delil olarak değerlendirilebilir.
Ziynet eşyaları bozdurulmuşsa geri alınabilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre bozdurulan ziynetlerin bedelinin talep edilmesi mümkün olabilir. Ancak bozdurma işleminin nasıl gerçekleştiği ve tarafların rızası gibi hususlar önemlidir.
Ziynet alacağı için tanık dinlenir mi?
Somut olayın özelliklerine göre tanık anlatımları ziynet eşyalarının varlığı, takılması, alınması veya iade edilmemesi konusunda değerlendirilebilir.
Ziynet eşyası davasında altınların gramı bilinmiyorsa ne olur?
Altınların cinsi, sayısı ve niteliğinin belirlenmesine yönelik mevcut deliller incelenir. Gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılabilir.
Ziynet alacağı için zamanaşımı var mı?
Ziynet alacağında zamanaşımı konusunda Türk Borçlar Kanunu hükümleri ve somut olayın özellikleri dikkate alınır. Evlilik devam ettiği sürece eşlerin birbirlerinden olan alacaklarında zamanaşımının işlememesine ilişkin özel düzenleme de bulunmaktadır.
Boşanmadan önce ziynet eşyalarımı istemeli miyim?
Ziynetlerin nerede bulunduğu ve elden çıkarılma ihtimali varsa, somut olayın özelliklerine göre dava ve delil stratejisinin boşanma davasından önce değerlendirilmesi önemlidir.