Boşanma davalarında taraflar arasında yaşanan tartışmalar, hakaret, tehdit, şiddet, sadakatsizlik veya evlilik birliğini temelinden sarsan diğer olayların ispatı bakımından ses kayıtlarının kullanılıp kullanılamayacağı sıkça gündeme gelmektedir.
Özellikle eşlerden birinin diğerinin bilgisi olmadan yaptığı gizli ses kaydı, boşanma davasında delil olarak kullanılmak istenebilmektedir.
Ancak burada önemli bir ayrım vardır:
Gizli ses kaydı alınmış olması, kaydın otomatik olarak geçerli bir delil olduğu anlamına gelmez.
Ses kaydının hukuka uygun olup olmadığı; kaydın nasıl elde edildiği, kaydı alan kişinin konuşmanın tarafı olup olmadığı, kayıt sırasında başka bir hukuka aykırı müdahalenin bulunup bulunmadığı, hangi olayın ispatlanmak istendiği ve somut olayın özellikleri dikkate alınarak değerlendirilir.
Hukuka aykırı elde edilen delillerin mahkeme tarafından dikkate alınamayacağı HMK m. 189 kapsamında temel bir ilkedir.
Boşanma Davasında Gizli Ses Kaydı Delil Olur mu?
Bazı durumlarda gizli ses kaydı mahkeme tarafından değerlendirilebilir; ancak her gizli ses kaydının geçerli delil olduğunu söylemek mümkün değildir.
Burada en önemli ayrımlardan biri, kişinin kendi tarafı olduğu bir konuşmayı kaydetmesi ile tarafı olmadığı bir konuşmayı gizlice dinleyip kaydetmesi arasındadır.
Örneğin eşlerden biri, kendisine yöneltilen ağır bir tehdit veya hakaret içeren konuşmayı, konuşmanın tarafı olarak kendi cihazıyla kaydetmişse, kaydın delil niteliği ayrıca değerlendirilebilir.
Buna karşılık kişinin tarafı olmadığı bir konuşmayı gizlice dinlemesi, ortamı dinleme cihazıyla izlemesi veya üçüncü kişilerin konuşmalarını kaydetmesi çok farklı bir hukuki değerlendirmeyi gerektirir.
Bu nedenle “eşimin haberi olmadan sesini kaydettim, boşanma davasında kesin delil olur” şeklinde bir yaklaşım doğru değildir.
Eşler Arasındaki Konuşmanın Gizlice Kaydedilmesi
Eşlerden birinin diğer eşle yaptığı konuşmayı gizlice kaydetmesi, uygulamada en çok karşılaşılan durumlardan biridir.
Örneğin;
Eşlerden biri diğer eş tarafından tehdit edildiğini veya ağır şekilde hakarete uğradığını ileri sürüyor ve bu konuşmanın tamamını veya bir bölümünü kendi telefonu üzerinden kaydediyor.
Bu durumda kaydın hangi koşullarda alındığı önemlidir.
Özellikle kaydın önceden planlanıp planlanmadığı, olayın ani gelişip gelişmediği, başka şekilde ispat imkânının bulunup bulunmadığı ve kaydın yalnızca iddia edilen olayın ortaya konulması amacıyla kullanılıp kullanılmadığı somut olay bakımından değerlendirilmelidir.
Dolayısıyla yalnızca “gizli” olması nedeniyle kayıt hakkında otomatik olarak olumlu veya olumsuz bir sonuç çıkarmak mümkün değildir.
Eşin Tehdit Etmesi Durumunda Ses Kaydı
Ses kaydının gündeme geldiği önemli durumlardan biri tehdittir.
Örneğin eşin;
- “Seni öldürürüm.”
- “Çocuğu bir daha göremezsin.”
- “Sana zarar vereceğim.”
şeklinde tehditlerde bulunduğu ileri sürülüyorsa ve bu konuşmanın başka türlü ispatlanması ciddi şekilde mümkün değilse, olayın koşullarına göre alınan kayıt önem taşıyabilir.
Ancak burada da kaydın hukuka uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Ayrıca tehdit veya şiddet iddiası varsa yalnızca ses kaydına bağlı kalınmaması gerekir. Mesajlar, tanıklar, kolluk başvuruları, sağlık raporları ve diğer hukuka uygun deliller de önem taşıyabilir.
Gizli Ses Kaydı Hakaretin İspatında Kullanılabilir mi?
Eşlerden birinin diğer eşe yönelik hakaret içeren sözler söylediği iddiasında da ses kaydı gündeme gelebilir.
Ancak ses kaydının mahkeme tarafından değerlendirilmesi ile kaydı alan kişinin ayrıca ceza hukuku bakımından sorumluluğunun bulunup bulunmadığı aynı mesele değildir.
Bir kayıt boşanma dosyasındaki bir vakıanın değerlendirilmesi bakımından tartışılabilirken, kaydın elde edilme biçimi ayrıca TCK kapsamında hukuki sonuç doğurabilir.
Bu nedenle ses kaydı kullanılmadan önce özellikle kaydın elde edilme yöntemi bakımından dikkatli olunmalıdır.
Her Gizli Ses Kaydı Hukuka Aykırı mıdır?
Hayır.
Ancak her gizli ses kaydının hukuka uygun olduğu da söylenemez.
Yargıtay’ın ceza hukuku bakımından verdiği kararlarda, ses veya görüntünün kaydedilmesi ve özel hayatın gizliliği bakımından somut olayın koşullarının değerlendirildiği görülmektedir. Örneğin Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kişinin özel hayatına ilişkin ses veya görüntünün kaydedilmesini TCK m. 134 kapsamında değerlendiren kararlar vermiştir.
Bu nedenle kaydın;
- kim tarafından alındığı,
- kimin konuştuğu,
- kaydı alan kişinin konuşmanın tarafı olup olmadığı,
- kaydın nerede yapıldığı,
- konuşmanın içeriği,
- kayıt alma amacının ne olduğu,
- kaydın önceden planlanıp planlanmadığı,
- olayın başka delillerle ispat edilip edilemeyeceği
gibi hususlar önem taşır.
Kişinin Kendi Konuştuğu Görüşmeyi Kaydetmesi
Kişinin kendi tarafı olduğu bir görüşmeyi kaydetmesi ile üçüncü kişilerin konuşmasını gizlice kaydetmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin eşlerden biri diğer eşiyle yaptığı telefon görüşmesinin kaydını alıyorsa, burada kaydı alan kişi konuşmanın tarafıdır.
Buna karşılık kişinin telefonunu bir odaya bırakıp eşinin üçüncü bir kişiyle yaptığı konuşmayı kaydetmesi farklı bir durumdur.
İkinci durumda kişinin konuşmanın tarafı olmaması nedeniyle hukuka uygunluk bakımından çok daha ciddi sorunlar ortaya çıkabilir.
Telefonu Masaya Bırakıp Ortamı Kaydetmek
Bu durum özellikle dikkat edilmesi gereken konulardan biridir.
Kişinin bir tartışmanın tarafı olarak kendi konuşmasını kaydetmesi ile telefonunu veya başka bir cihazı önceden ortama yerleştirerek başkalarının konuşmalarını kaydetmesi aynı şekilde değerlendirilmez.
Özellikle kişinin bulunmadığı bir ortamda yapılan konuşmaların gizlice kaydedilmesi, özel hayatın gizliliği ve kişiler arasındaki konuşmaların kayda alınması bakımından ceza hukuku açısından da sorun oluşturabilir.
Yargıtay’ın güncel iş bölümünde TCK m. 133’te düzenlenen kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması ile TCK m. 134’te düzenlenen özel hayatın gizliliğini ihlal suçları 12. Ceza Dairesinin görev alanında yer almaktadır.
Bu nedenle boşanma davasında kullanılmak istenen kaydın nasıl elde edildiği ayrıca incelenmelidir.
Gizli Ses Kaydı Boşanma Davasında Kusuru İspatlar mı?
Ses kaydı, hukuka uygun şekilde elde edilmiş ve somut olay bakımından mahkemece dikkate alınabilir nitelikteyse, tarafların kusur durumunun değerlendirilmesinde etkili olabilecek vakıaların ispatına yardımcı olabilir.
Örneğin kayıt;
- tehdit,
- hakaret,
- ağır aşağılayıcı sözler,
- şiddet tehdidi,
- evlilik birliğini temelinden sarsan bazı davranışlar
hakkında bilgi içerebilir.
Ancak ses kaydının içeriğinin tek başına bütün boşanma davasının sonucunu belirlemesi söz konusu değildir.
Mahkeme, tarafların iddia ve savunmalarını, tanık anlatımlarını, belgeleri ve diğer delilleri birlikte değerlendirir.
Gizli Ses Kaydı Aldatmayı İspatlar mı?
Bazı durumlarda ses kaydı, sadakatsizlik veya zina iddiasını destekleyen delillerden biri olabilir.
Ancak kayıtta geçen herhangi bir konuşmadan doğrudan zina sonucu çıkarmak doğru değildir.
Örneğin eşin üçüncü bir kişiyle yaptığı romantik içerikli konuşmaların bulunması ile zina fiilinin gerçekleştiğinin ispatı aynı şey değildir.
Bu nedenle ses kaydının içeriği ve diğer deliller birlikte değerlendirilmelidir.
Gizli Ses Kaydı Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Eder mi?
Kayıt alma biçimine göre böyle bir risk bulunabilir.
TCK m. 134 kapsamında özel hayatın gizliliğinin ihlali bakımından ses veya görüntünün kaydedilmesi veya ifşa edilmesi ayrıca ceza hukuku bakımından değerlendirilebilir.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi de özel hayata ilişkin ses veya görüntülerin kaydedilmesi ve ifşa edilmesine ilişkin çeşitli kararlar vermektedir. Örneğin Yargıtay’ın bir kararında, özel hayat kapsamında bulunan ses veya görüntünün kaydedilmesi TCK m. 134 kapsamında değerlendirilmiştir.
Dolayısıyla “Boşanma davasında kullanacağım için ses kaydı almak serbesttir” şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.
Gizli Ses Kaydı Hukuka Aykırı Delil Sayılırsa Ne Olur?
HMK m. 189 kapsamında hukuka aykırı olarak elde edilmiş delillerin mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınmaması temel ilkedir.
Bu nedenle bir ses kaydının içeriği iddiayı desteklese bile kaydın elde edilme biçiminin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılırsa, bu kayıt boşanma davasında delil olarak kullanılamayabilir.
Burada önemli olan yalnızca kaydın içeriği değil, delilin elde edilme yöntemidir.
Bu nedenle özellikle gizli kayıtlar bakımından “kayıt var mı?” sorusundan önce “kayıt nasıl elde edildi?” sorusunun sorulması gerekir.
Gizli Ses Kaydını Sosyal Medyada Paylaşmak
Ses kaydının mahkemeye sunulması ile kaydın sosyal medyada paylaşılması birbirinden tamamen farklı değerlendirilmelidir.
Bir kişinin elindeki ses kaydını;
- Instagram,
- Facebook,
- WhatsApp grupları,
- YouTube,
- TikTok
gibi platformlarda paylaşması, kaydın üçüncü kişilerin erişimine açılması bakımından ayrıca hukuki ve cezai sorunlar doğurabilir.
Yargıtay uygulamasında kişilerin özel hayatına ilişkin ses veya görüntülerin ifşa edilmesi TCK m. 134 kapsamında değerlendirilebilmektedir.
Bu nedenle bir delilin dava dosyasına sunulması ile internet ortamında yayılması aynı şey değildir.
Mahkemeye Sunmak İçin Ses Kaydı Nasıl Muhafaza Edilmeli?
Bir ses kaydının gerçekten dava bakımından önemli olduğu düşünülüyorsa kaydın değiştirilmemesi ve mümkün olduğunca orijinal haliyle muhafaza edilmesi önemlidir.
Kayıt üzerinde kesme, birleştirme veya montaj yapılması kaydın güvenilirliği konusunda tartışma yaratabilir.
Ayrıca kaydın hangi tarihte, hangi cihazla ve hangi olay sırasında elde edildiğine ilişkin bilgiler de korunmalıdır.
Ses kaydının yanı sıra aynı olayı destekleyen diğer hukuka uygun delillerin de saklanması faydalıdır.
Ses Kaydının Montajlanması Delil Değerini Etkiler mi?
Evet.
Ses kaydının bir bölümünün kesilmesi, farklı konuşmaların birleştirilmesi veya kaydın içeriğinin değiştirilmesi halinde kaydın güvenilirliği ciddi şekilde tartışma konusu olabilir.
Bu nedenle mümkünse orijinal kayıt korunmalı ve mahkemeye sunulan kaydın hangi cihazdan ve hangi ortamdan elde edildiği açıklanabilmelidir.
Özellikle karşı taraf kaydın kesildiğini veya bağlamından koparıldığını ileri sürerse, kaydın teknik açıdan incelenmesi gündeme gelebilir.
Gizli Ses Kaydı Almak Suç Olabilir mi?
Somut olayın özelliklerine göre evet.
Ses kaydının alınması, konuşmanın tarafı olunup olunmaması, kaydın içeriği, özel hayat alanına müdahale edilip edilmediği ve kaydın üçüncü kişilere aktarılıp aktarılmadığı gibi hususlar ceza hukuku bakımından farklı sonuçlar doğurabilir.
TCK’nın haberleşmenin gizliliği, kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi veya kayda alınması ve özel hayatın gizliliğine ilişkin hükümleri bu noktada önem taşır. Yargıtay’ın güncel iş bölümünde TCK m. 132, 133 ve 134 kapsamındaki suçların ilgili ceza dairesince incelendiği görülmektedir.
Bu nedenle boşanma davasında kullanılmak amacıyla dahi olsa, gizli kayıt alma konusunda otomatik olarak “suç oluşturmaz” sonucuna varılmamalıdır.
Aydın ve Efeler’de Boşanma Davasında Gizli Ses Kaydı
Aydın veya Efeler’de görülen boşanma davalarında da gizli ses kaydının delil niteliği, Türkiye genelindeki usul ve maddi hukuk kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Ancak somut olayda kaydın hangi vakıayı ispatladığının ve hukuka uygun biçimde elde edilip edilmediğinin açıkça ortaya konulması gerekir.
Örneğin yalnızca;
“Davalının ses kaydı mevcuttur.”
demek yerine kaydın hangi olayla ilgili olduğu ve hangi iddiayı desteklediğinin açıklanması daha sağlıklıdır.
Özellikle tehdit, hakaret veya şiddet iddiası bulunan dosyalarda ses kaydının yanı sıra tanık, mesaj, sağlık raporu, kolluk başvurusu ve diğer hukuka uygun deliller de değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Eşimin haberi olmadan aldığım ses kaydı boşanma davasında delil olur mu?
Her olay için aynı cevap verilemez. Kaydın konuşmanın tarafı tarafından alınıp alınmadığı, kayıt alma koşulları, kaydın amacı ve olayın başka türlü ispat edilip edilemeyeceği önemlidir.
Eşimle yaptığım konuşmayı gizlice kaydetmem suç mudur?
Somut olayın özelliklerine göre ceza hukuku bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir. Konuşmanın tarafı olmak tek başına her türlü kayıt işlemini hukuka uygun hale getirmez.
Telefonu odaya bırakıp eşimin konuşmalarını kaydetmek yasal mı?
Kişinin tarafı olmadığı konuşmaları gizlice kaydetmesi ciddi hukuki ve cezai sorunlar doğurabilir. Bu tür kayıtların boşanma davasında kullanılması da ayrıca değerlendirilmelidir.
Gizli ses kaydı boşanma davasında kusuru ispatlar mı?
Hukuka uygun şekilde elde edilmiş ve mahkemece dikkate alınabilir bir kayıt, içerdiği vakıalar bakımından kusur değerlendirmesine katkı sağlayabilir. Ancak tek başına her durumda kesin sonuç doğurmaz.
Ses kaydı zina delili olabilir mi?
Somut olayın koşullarına göre zina iddiasını destekleyen delillerden biri olabilir. Ancak yalnızca bir ses kaydının bulunması otomatik olarak zina fiilinin ispatlandığı anlamına gelmez.
Ses kaydını WhatsApp’tan eşime gönderebilir miyim?
Kayıdın üçüncü kişilere veya karşı tarafa gönderilmesi, kaydın ifşası ve kişisel veriler bakımından ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle özel hayata ilişkin içeriklerin yayılması hukuki ve cezai sonuç doğurabilir.
Gizli ses kaydı sosyal medyada paylaşılabilir mi?
Mahkemeye delil olarak sunmak ile sosyal medyada paylaşmak aynı hukuki işlem değildir. Özel hayata ilişkin ses kayıtlarının paylaşılması ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.
Boşanma davasında ses kaydı nasıl sunulur?
Kayıt, hangi vakıayı ispatladığı açıklanarak dosyaya sunulabilir. Ancak öncelikle kaydın hukuka uygun elde edilip edilmediğinin değerlendirilmesi gerekir.
Sonuç
Boşanma davasında gizli ses kaydı konusunda “her zaman delildir” veya “asla delil değildir” şeklinde kesin bir kural bulunmamaktadır.
Belirleyici olan; kaydın kim tarafından, kiminle yapılan konuşmada, hangi koşullarda, hangi amaçla ve nasıl elde edildiğidir.
Özellikle kişinin tarafı olmadığı konuşmaları gizlice kaydetmesi ile kişinin tarafı olduğu bir konuşmayı kaydetmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Ayrıca bir ses kaydının boşanma dosyasına sunulabilmesi ile kaydın alınmasının veya üçüncü kişilere yayılmasının hukuka uygunluğu farklı meselelerdir.
Bu nedenle Aydın ve Efeler’de devam eden veya açılması planlanan bir boşanma davasında gizli ses kaydı kullanılacaksa, kaydın elde edilme şekli ve içeriği birlikte değerlendirilmeden doğrudan dosyaya sunulması doğru olmayabilir.