Evlilik yalnızca eşleri değil, zaman zaman eşlerin ailelerini de ilgilendiren sosyal ilişkiler içerisinde yürür. Ancak kayınvalide, kayınpeder veya diğer aile bireylerinin eşlerin özel hayatına aşırı şekilde müdahale etmesi, evlilik içerisinde ciddi sorunlara neden olabilir.
Özellikle eşlerden birinin kendi ailesinin müdahalelerine sürekli olarak sessiz kalması, ailesinin taleplerini eşinin hak ve menfaatlerinin önüne koyması veya diğer eşe ailesi aracılığıyla baskı uygulanmasına izin vermesi, boşanma davasında kusur değerlendirmesine konu olabilir.
Bununla birlikte kayınvalide veya kayınpederin her davranışından eşin otomatik olarak sorumlu tutulması mümkün değildir. Kusur değerlendirmesinde eşin kendi davranışları, müdahaleye verdiği destek veya sessizliği ve bunun evlilik birliğine etkisi birlikte değerlendirilir.
Boşanmada aileye müdahale kusur sayılır mı?
Somut olayın özelliklerine göre evet.
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi kapsamında boşanma kararı verilebilmesi için evlilik birliğinin ortak hayatın sürdürülmesi eşlerden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olması gerekir.
Yargıtay uygulamasında eşin ailesinin evliliğe müdahale etmesine izin verilmesi veya eşin ailesinin müdahalelerine karşı diğer eşi korumaması, olayın diğer unsurlarıyla birlikte kusur değerlendirmesine konu olabilmektedir.
Örneğin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2023 tarihli bir kararında, eşin ailesinin evliliğe müdahale eden davranışlarına sessiz kalması ve ailesinin yönlendirmesiyle hareket etmesi kusur değerlendirmesinde dikkate alınmıştır. Aynı olayda diğer eşin de karşı tarafa yönelik kusurlu davranışları bulunduğu kabul edilerek tarafların eşit kusurlu olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu kararın gösterdiği temel nokta, aile bireylerinin davranışından ziyade eşin bu davranış karşısındaki tutumunun önem taşıdığıdır.
Kayınvalide ve kayınpederin evliliğe müdahalesi boşanma sebebi olur mu?
Kayınvalide veya kayınpederin eşler arasındaki evliliğe yoğun şekilde müdahale etmesi, somut olayın koşullarına göre evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olabilir.
Örneğin;
- Eşlerin özel hayatına sürekli müdahale edilmesi
- Eşlerin aldıkları kararlara aile tarafından sürekli yön verilmesi
- Eşlerden birinin ailesinin diğer eşi aşağılaması
- Ailenin diğer eş üzerinde baskı kurması
- Eşin kendi ailesinin baskısını desteklemesi
- Eşin ailesinin hakaret veya tehditlerine engel olmaması
- Eşin ailesinin ekonomik veya sosyal baskısına sessiz kalması
- Eşin ailesinin evlilik içerisinde kiminle görüşüleceğine karar vermeye çalışması
gibi olaylar, dosyanın diğer delilleriyle birlikte değerlendirilebilir.
Ancak yalnızca “kayınvalidem beni sevmiyor” veya “kayınpederim benimle anlaşamıyor” şeklindeki genel bir anlaşmazlık tek başına boşanma bakımından yeterli olmayabilir.
Eş ailesinin müdahalesine engel olmazsa kusurlu olur mu?
Her olayda otomatik olarak kusurlu olduğu söylenemez.
Ancak eşin ailesinin evliliğe müdahalesi belirgin hâle geldiği hâlde eşin bu müdahaleyi desteklemesi, ailesinin talepleri doğrultusunda hareket etmesi veya diğer eşin maruz kaldığı baskıya karşı herhangi bir tutum almaması, somut olayda kusur olarak değerlendirilebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun bir kararında da eşin, evliliğe müdahale eden ailesinin davranışlarına sessiz kalması ve ailesinin istekleri doğrultusunda hareket etmesi kusur değerlendirmesinde dikkate alınmıştır.
Burada önemli olan, eşin ailesinin davranışlarının ne olduğu kadar eşin bu davranışlara karşı tutumudur.
Kayınvalidenin eşler arasındaki tartışmalara karışması
Kayınvalidenin eşler arasındaki her tartışmaya dahil olması tek başına boşanma sebebi değildir.
Ancak müdahalenin sürekli hâle gelmesi ve eşin de bu müdahaleyi desteklemesi veya diğer eşin evlilik içerisindeki konumunu zayıflatması farklı değerlendirilebilir.
Örneğin eşlerin özel kararlarına sürekli müdahale edilmesi, diğer eşin aşağılanmasına izin verilmesi veya aile bireylerinin evlilik içerisindeki kararları fiilen belirlemesi gibi durumlar, somut olayın özelliklerine göre kusur iddiasının konusu olabilir.
Kayınpederin gelin veya damada baskı yapması kusur mudur?
Kayınpederin doğrudan yaptığı davranış, kural olarak eşin kendi davranışıyla aynı şekilde eşe kusur olarak yüklenmez.
Ancak eşin bu davranışlara aktif şekilde katılması, bunları desteklemesi veya diğer eşin maruz kaldığı baskıya rağmen ailesinin davranışlarını engellememesi, boşanma davasındaki kusur değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Yargıtay’ın aile müdahalesine ilişkin kararlarında da kusur belirlemesinin tarafların kendi davranışları üzerinden yapıldığı görülmektedir.
Eşin ailesinin sözünü dinleyerek hareket etmesi
Evlilik içerisinde eşlerin kendi ailelerinden fikir almaları normaldir.
Sorun, aileden fikir almak değil, evlilik içerisindeki temel kararların sürekli olarak aile bireylerinin yönlendirmesiyle alınması ve diğer eşin iradesinin tamamen ikinci plana atılmasıdır.
Örneğin;
- Nerede yaşanacağına ailenin karar vermesi,
- Eşlerin ekonomik kararlarına ailenin müdahale etmesi,
- Eşlerden birinin ailesinin talebiyle diğer eşin sosyal çevresinin sınırlandırılması,
- Eşin ailesinin isteği üzerine diğer eşle ilgili kararlar alınması
gibi davranışlar, olayın bütünlüğü içerisinde değerlendirilebilir.
Aile müdahalesi nedeniyle ayrı ev açmamak kusur sayılır mı?
Bu konu özellikle kayınvalide ve kayınpederle birlikte yaşayan çiftlerde gündeme gelmektedir.
Eşlerin ekonomik koşulları, yaşam şartları, ortak kararları ve birlikte yaşama düzeni her olayda farklıdır.
Bu nedenle “eş ailesiyle aynı evde yaşamak her durumda kusurdur” şeklinde bir kural bulunmamaktadır.
Ancak eşlerden birinin diğer eşin istememesine rağmen sürekli olarak kendi ailesiyle aynı evde yaşamayı dayatması, diğer eşin maruz kaldığı baskıya rağmen ayrı bir yaşam alanı oluşturmak için hiçbir çaba göstermemesi ve bu durumun evlilik birliğini çekilmez hâle getirmesi, somut olayda kusur olarak değerlendirilebilir.
Kayınvalide ve kayınpederle aynı evde yaşamak zorunlu mudur?
Evlilik birliği içerisinde eşlerin nerede ve nasıl yaşayacakları, tarafların ekonomik ve sosyal koşulları ile somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Eşlerden birinin diğerini kendi ailesiyle birlikte yaşamaya zorlaması ve bu durumun ciddi ailevi sorunlara yol açması, boşanma davasında kusur iddiasına konu olabilir.
Özellikle eşin, diğer eşin ciddi rahatsızlığını bilmesine rağmen onu sürekli olarak aile ortamında yaşamaya zorlaması ve aile bireylerinin müdahalelerine karşı herhangi bir sınır koymaması önem taşıyabilir.
Ancak yalnızca ayrı eve çıkılmamış olması tek başına boşanma sonucunu doğurmaz.
Eşin ailesine karşı eşini korumaması
Boşanma davalarında sık karşılaşılan iddialardan biri de eşin, kendi ailesi tarafından yapılan davranışlara karşı diğer eşini korumamasıdır.
Örneğin kayınvalide veya kayınpeder tarafından;
- Hakaret edilmesi,
- Aşağılayıcı sözler söylenmesi,
- Sürekli eleştirilmesi,
- Evlilik kararlarına müdahale edilmesi,
- Ekonomik baskı yapılması,
- Çocukların yetiştirilmesine aşırı müdahale edilmesi
gibi davranışlar söz konusu olduğunda, diğer eşin tutumu önem taşıyabilir.
Eşin ailesinin davranışlarına açıkça destek vermesi veya bu davranışların devam etmesine bilerek izin vermesi, somut olayın özelliklerine göre kusur olarak değerlendirilebilir.
Aile müdahalesi nedeniyle boşanma davası açılabilir mi?
Aile müdahalesi tek başına kanunda sayılmış özel bir boşanma sebebi değildir.
Ancak aile müdahalesinin eşlerin ortak hayatını çekilmez hâle getirecek düzeyde olması ve eşlerden birinin bu duruma neden olan veya bunu sürdüren kusurlu davranışlarının bulunması hâlinde, TMK m. 166/1 kapsamında ileri sürülmesi mümkündür.
Yargıtay da TMK m. 166 kapsamındaki kusur değerlendirmesinde, tarafların evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan somut davranışlarının ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Aile müdahalesi nasıl ispatlanır?
Aile müdahalesine ilişkin iddiaların soyut bırakılmaması önemlidir.
Mümkün olduğunca;
hangi tarihte, kim tarafından, hangi sözün veya davranışın gerçekleştirildiği ve eşin bu davranış karşısında ne yaptığı
somutlaştırılmalıdır.
Olayın niteliğine göre şu deliller önem taşıyabilir:
- Tanık beyanları
- WhatsApp yazışmaları
- SMS mesajları
- E-posta yazışmaları
- Sosyal medya mesajları
- Hukuka uygun şekilde elde edilmiş ses veya görüntü kayıtları
- Kolluk tutanakları
- Hastane ve sağlık kayıtları
- Aile bireylerinin yazılı beyanları
- Daha önce açılmış dava ve soruşturma dosyaları
- Diğer hukuka uygun deliller
Özellikle aile müdahalesi çoğu zaman ev içerisinde veya aile çevresinde gerçekleştiğinden, görgüye dayalı tanık anlatımları önemli olabilir.
Tanıkların aile müdahalesindeki önemi
Tanığın olay hakkında doğrudan bilgi sahibi olması önemlidir.
Örneğin tanığın yalnızca “gelin ile kayınvalide anlaşamıyordu” demesi ile kayınvalidenin belirli bir olayda hangi sözleri söylediğini bizzat görüp anlatması aynı nitelikte değildir.
Boşanma davasında mümkün olduğunca olaylara ilişkin somut ve görgüye dayalı anlatımların ortaya konulması önem taşır.
Aile müdahalesi nedeniyle manevi tazminat istenebilir mi?
Aile müdahalesinin varlığı tek başına manevi tazminat hakkı doğurmaz.
Ancak eşin kendi ailesinin davranışlarına aktif şekilde katılması veya diğer eşin kişilik haklarına yönelik ağır saldırılara izin vermesi ve bu davranışların boşanmaya sebep olan olaylar arasında yer alması hâlinde, TMK m. 174/2 kapsamında manevi tazminat şartlarının oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilebilir.
Yargıtay, kusur değerlendirmesinde tarafların somut davranışlarının belirlenmesi gerektiğini ve TMK m. 174 kapsamında tazminat bakımından kusur durumunun önem taşıdığını belirtmektedir.
Bu nedenle aile müdahalesinin tazminata etkisi, olayın ağırlığı ve kişilik haklarına yönelik etkisi üzerinden değerlendirilmelidir.
Kayınvalide–kayınpeder sorunu nafakayı etkiler mi?
Aile müdahalesinin bulunması tek başına nafaka miktarını belirlemez.
Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası kendi yasal koşulları içerisinde değerlendirilir.
Bununla birlikte aile müdahalesi nedeniyle ortaya çıkan kusur durumu, özellikle yoksulluk nafakası ve boşanmanın diğer sonuçları bakımından dosyanın genel değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Bu nedenle “kayınvalide müdahale etti, bu nedenle nafaka kesinlikle verilir/verilmez” şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değildir.
Aile müdahalesi ile eşin ailesiyle görüşmesini engellemek aynı şey midir?
Hayır.
Bir eşin kendi ailesiyle görüşmesi, tek başına evliliğe müdahale anlamına gelmez.
Aynı şekilde diğer eşin aile bireyleriyle görüşmek istememesi de tek başına kusur oluşturmaz.
Burada önemli olan, aile ilişkilerinin evlilik birliğinin sınırlarını aşarak diğer eşin haklarına müdahale edip etmediğidir.
Eşlerden birinin diğerinin ailesiyle görüşmesini tamamen engellemeye çalışması da ayrıca kusur değerlendirmesine konu olabilir.
Eşimin ailesi sürekli evliliğimize karışıyor, ne yapabilirim?
Öncelikle aile müdahalesinin somut olaylarını belirlemek gerekir.
Hangi davranışların gerçekleştiği, eşin bu davranışlara nasıl karşılık verdiği ve olayların evlilik birliğine ne şekilde zarar verdiği önemlidir.
Boşanma düşünülüyorsa mesajların, yazışmaların ve diğer hukuka uygun delillerin korunması; tanıkların olayları görgüye dayalı olarak anlatabilecek durumda olması önem taşıyabilir.
Hukuka aykırı şekilde delil elde edilmemelidir.
Aydın ve Efeler’de aile müdahalesi nedeniyle boşanma
Aydın ve Efeler’de görülecek boşanma davalarında da kayınvalide, kayınpeder veya diğer aile bireylerinin evliliğe müdahalesi, Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay uygulaması çerçevesinde değerlendirilir.
Özellikle eşin kendi ailesinin müdahalelerine sessiz kalması, ailesinin yönlendirmesiyle hareket etmesi veya diğer eşin aile tarafından maruz bırakıldığı baskıya karşı gerekli tutumu almaması, somut olayın özelliklerine göre kusur olarak ileri sürülebilir.
Buna karşılık yalnızca kayınvalide ile anlaşmazlık yaşanması veya aile bireylerinin eşlerden biriyle iyi geçinememesi tek başına boşanma bakımından yeterli olmayabilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun aile müdahalesinin de bulunduğu bir dosyada, her iki tarafın davranışlarını birlikte değerlendirerek eşit kusur sonucuna ulaşması, bu alanda tek taraflı ve otomatik bir kusur kuralı bulunmadığını göstermektedir.
Sonuç
Boşanmada kayınvalide, kayınpeder veya diğer aile bireylerinin evliliğe müdahalesi, tek başına doğrudan eşe kusur olarak yüklenmez.
Asıl değerlendirilmesi gereken, eşin kendi ailesinin müdahalesi karşısındaki tutumudur.
Eşin ailesinin diğer eşe yönelik baskı veya aşağılayıcı davranışlarına destek vermesi, bu davranışlara sürekli olarak sessiz kalması, ailesinin istekleri doğrultusunda hareket etmesi veya aile müdahalesini evlilik birliğinin önüne koyması, somut olayın koşullarına göre kusur oluşturabilir. Yargıtay kararlarında da bu tür davranışların diğer kusurlu davranışlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir.
Buna karşılık her kayınvalide–gelin veya kayınpeder–damat anlaşmazlığının boşanma sebebi olduğu söylenemez.
Bu nedenle boşanma davasında “ailesi karıştı” şeklindeki genel bir iddia yerine, aile müdahalesinin hangi olaylarda gerçekleştiğinin, eşin buna nasıl karşılık verdiğinin ve evlilik birliğini nasıl etkilediğinin somut şekilde ortaya konulması önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kayınvalide evliliğe karışıyorsa eş kusurlu olur mu?
Kayınvalidenin davranışı doğrudan eşe kusur olarak yüklenmez. Ancak eşin bu müdahaleyi desteklemesi, ailesinin yönlendirmesiyle hareket etmesi veya müdahaleye karşı diğer eşi korumaması somut olayda kusur olarak değerlendirilebilir.
Kayınpederin gelinine hakaret etmesi boşanma davasında kusur mudur?
Kayınpederin eylemi ile eşin kendi kusuru birbirinden ayrılmalıdır. Eşin bu hakaretlere katılması, destek vermesi veya olayın devamına bilinçli şekilde izin vermesi ayrıca değerlendirilebilir.
Eşim ailesinin sözünden çıkmıyor, bu boşanma sebebi midir?
Aileden fikir almak tek başına boşanma sebebi değildir. Ancak eşin sürekli olarak ailesinin yönlendirmesiyle hareket etmesi ve bu nedenle evlilik birliğinin temelinden sarsılması, somut olayın koşullarına göre kusur olarak değerlendirilebilir.
Kayınvalidem beni sürekli eleştiriyor, boşanabilir miyim?
Sürekli eleştiri tek başına her olayda boşanma sonucu doğurmaz. Ancak davranışların ağırlığı, sürekliliği ve eşin bu davranışlara karşı tutumu birlikte değerlendirilir.
Eşim beni ailesiyle aynı evde yaşamaya zorluyor. Bu kusur mudur?
Her olayda aynı sonuç çıkmaz. Ancak diğer eşin ciddi şekilde istememesine rağmen aileyle birlikte yaşamayı dayatmak ve aile müdahalelerine karşı sınır koymamak, somut olayın koşullarına göre kusur olarak değerlendirilebilir.
Eşimin ailesi bana hakaret ediyor. Tazminat isteyebilir miyim?
Aile bireyinin davranışı tek başına otomatik olarak eşten manevi tazminat alınacağı anlamına gelmez. Ancak eşin bu davranışa katılması veya kişilik haklarına yönelik saldırıya destek olması hâlinde TMK m. 174/2 bakımından değerlendirme yapılabilir.
Aile müdahalesi nasıl ispatlanır?
Tanıklar, WhatsApp mesajları, SMS’ler, e-postalar, hukuka uygun elektronik deliller ve olayın niteliğine göre diğer deliller kullanılabilir.
Tanık aile müdahalesini görmediyse dinlenebilir mi?
Tanığın olayla ilgili bilgi sahibi olması gerekir. Görgüye dayalı anlatım, yalnızca başkasından duyulan bilgiden farklı değerlendirilir.
Eşim ailesiyle görüşmemi engelliyor, bu kusur mudur?
Eşin diğer eşin ailesiyle görüşmesini haksız şekilde ve sürekli olarak engellemeye çalışması, somut olayın özelliklerine göre kusur değerlendirmesine konu olabilir.
Aile müdahalesi boşanmada tazminatı etkiler mi?
Aile müdahalesinin kendisi otomatik olarak tazminat sonucu doğurmaz. Ancak eşin kendi ailesinin müdahalesine aktif şekilde katılması veya diğer eşin kişilik haklarına yönelik saldırılara destek olması kusur ve tazminat değerlendirmesinde önem taşıyabilir.
Aydın’da kayınvalide nedeniyle boşanma davası açılabilir mi?
Kayınvalide nedeniyle tek başına özel bir boşanma sebebi bulunmamaktadır. Ancak aile müdahalesinin eşin kusurlu davranışlarıyla birleşerek evlilik birliğini temelinden sarsması hâlinde TMK m. 166 kapsamında değerlendirme yapılabilir.